“NEEE FATURA 300.000 TL Mİ?!” Şirketlerde Yeni Gider Kalemi: AI Kullanım Gideri
Yapay zeka çözümleri ; AI chatbot, rapor otomasyonu ve içerik üretimi gibi kullanım alanları büyüdükçe, firmaların bütçelerine artık yeni bir satır ekleniyor: AI kullanım gideri (token/compute) .
Yapay Zeka Şirketlere Tasarruf mu Getiriyor, Fatura mı Çıkarıyor?
Son dönemde yapay zeka, kurumsal dünyada “verimlilik devrimi” olarak lanse ediliyor.
Chatbot projeleri, yapay zekayla otomatik raporlama, müşteri hizmetleri otomasyonu ve içerik üretimi gibi uygulamalar hızla yaygınlaşıyor.
Ancak pek çok şirketin yaşadığı ortak sürpriz şu:
Ay sonu geldiğinde yapay zeka faturası beklenenden çok daha yüksek çıkabiliyor.
Bazı senaryolarda bu rakamlar “300.000 TL”ye kadar ulaşabiliyor.
Ve ofislerde klasik reaksiyon duyuluyor:
“NEEE? BU NEYİN FATURASI?”
AI Faturası Neden Bu Kadar Yükseliyor?
Yapay zeka sistemleri, klasik yazılım lisanslarından farklı çalışıyor.
Birçok yapay zeka çözümü “abonelik” gibi arka planda maliyet görünümü, çok sayıda kalemle toplanıyor:
Token tüketimi (metin giriş/çıkış miktarı)
Bilgi işlem maliyeti (GPU / işlem gücü)
Bulut altyapı harcamaları (bulut)
Model kullanım boyutları (API çağrıları)
Görsel/video işleme maliyetleri (multimodal işlem)
Yani yapay zeka; aç-kapa bir yazılım değil, adeta bir sayaç gibi:
Ne kadar çok soru → o kadar maliyet
Ne kadar uzun cevap → o kadar maliyet
Ne kadar yoğun kullanım → o kadar yüksek fatura
Finansta Yeni Bir Satır Açılıyor: “AI Kullanım Gideri”
Şirketlerin bütçe tablolarında yıllardır sabit görünen kalemler var:
Elektrik gideri
İnternet gideri
Yazılım lisans gideri
Artık bunun yanında yepyeni bir satır ekleniyor:
AI kullanım gideri (token/hesaplama)
Bu değişim, CFO ve finans birimlerinin yönlendiricilerini de doğrudan değiştiriyor. Çünkü yapay zekanın maliyeti; kullanıcı sayısı, kullanım maliyeti ve operasyonun büyüklüğüyle birlikte çok hızlı ölçeklenebiliyor.
CFO’ların Yeni Sorusu: “Bu Ay Kaç Token Yaktık?”
Yapay zeka harcamaları artık BT bütçesi içinde “küçük bir kalem”den çıkarak, toplam işlem maliyetlerinin bir belirsiz hale gelmesi geliyor.
Bu nedenle şirketlerde yeni dönem kontrol bilgileri netleşiyor:
Bu ay AI maliyeti ne kadar?
Hangi departman ne kadar tüketiyor?
Müşteri hizmetleri mi, satış mı, raporlama mı?
Daha ucuz model ile aynı iş yapılabilir mi?
Gereksiz çağrılar ve tekrarlar azaltılabilir mi?
Kısacası: AI performansı kadar, AI maliyet yönetimi de kritik hale geliyor.
Türkiye’de Durum Daha Hassas: Gelir TL, Fatura Dolar
Türkiye’deki birçok şirketin gelirleri TL tabanlı iken, bulut ve yapay zeka servis ücretleri genellikle dolar üzerinden fiyatlandırılıyor. Bu da şu anlama geliyor:
Kur artışı → AI giderlerinin TL karşılığı yükseliyor
Kullanım artışı → gider katlanıyor
Bu nedenle iki şirketler stratejisine daha fazla yöneliyor:
1) Hibrit Bulut (Hibrit Bulut)
Kritik sistemlerin koşulları veya yerel veri muhafaza edilirken, yalnızca gerekli yükler dış buluta aktarılıyor.
2) Maliyet Kontrolü (Maliyet Kontrolü)
Yapay zeka kullanımı limit koyma, izleme sistemleri, departman bazlı bütçe, model seçimi portföyü ve finansal kontrol merkezi devreye giriyor.
Sonuç: Yapay Zeka Bedava Değil, Yönetilmezse Pahalı
Yapay zeka şirketlerine büyük avantaj sağlıyor. Ancak “kontrolsüz kullanım” durumunda beklenen faturalar çıkarılabiliyor.
Yeni dönemin sloganı şu olabilir:
Yapay zeka akıllı… ama fatura daha akıllı.
