Çocukluk çağı beyin tümörlerinde tanı süreci köklü biçimde değişebilir.ABD’deki St. Jude Çocuk Araştırma Hastanesi bilim insanları, yalnızca beyin omurilik sıvısını kullanarak pediatrik beyin tümörlerini sınıflandırabilen yapay zekâ destekli yeni bir platform geliştirdi.
Araştırma, saygın bilim dergisi Nature Cancer’da yayımlandı ve uluslararası ortaklarla yürütüldü.
M-PACT Nedir? Nasıl Çalışıyor?
Geliştirilen sistemin adı M-PACT (Metilasyona Dayalı Merkezi Sinir Sistemi Tümörleri Tahmin Algoritması).
Bu platform:
Sadece beyin omurilik sıvısı örneğini analiz ediyor
Tümör dokusuna doğrudan cerrahi biyopsi yapılmasını çoğu vakada gereksiz kılabiliyor
Yapay zekâ destekli derin sinir ağı kullanıyor
DNA metilasyon desenlerine göre tümörleri moleküler düzeyde sınıflandırıyor
Karşılaştırmalı testlerde sistem, çocukluk çağı beyin tümörlerinin yüzde 92’sini doğru şekilde tespit etti.
Neden Bu Kadar Önemli?
Beyin tümörlerinde klasik yöntem genellikle invaziv doku biyopsisidir. Bu işlem:
Cerrahi risk taşır
Çocuk hastalar için ek travma yaratabilir
Her zaman uygulanabilir olmayabilir
Sıvı biyopsi yaklaşımı uzun süredir umut vaat ediyordu. Ancak çocukluk çağı beyin tümörlerinde dolaşan tümör DNA’sının (ctDNA) çok az miktarda bulunması teknik engeller oluşturuyordu.
M-PACT bu sorunu, yaklaşık 100 farklı tümör tipine ait 5.000’den fazla DNA metilasyon profili üzerinde eğitilmiş bir yapay zekâ modeli ile aştı.
Araştırmacılar, sistemi doğrudan ctDNA için tasarladıklarını ve klasik yaklaşımı tersine çevirdiklerini belirtiyor.
Sadece Tanı Değil, Takip de Yapabiliyor
M-PACT’ın en dikkat çekici özelliklerinden biri, yalnızca ilk teşhisle sınırlı kalmaması.
Platform:
Gerçek tümör nüksü ile ikinci bir kötü huylu tümörü ayırt edebiliyor
Tedaviye yanıtı izleyebiliyor
Kanserin daha agresif hale gelip gelmediğini analiz edebiliyor
Ayrıca sistem, tümör mikroçevresini de inceleyebiliyor. T hücreleri ve B hücreleri gibi kanserli olmayan hücrelerden gelen DNA oranlarını tahmin edebiliyor. Bu da hastalığın biyolojik yapısına dair daha derin bir anlayış sağlıyor.
Klinik Uygulamalarda Ne Değişecek?
Eğer daha geniş klinik doğrulamalar başarıyla tamamlanırsa:
Çocuklarda gereksiz cerrahi işlemler azalabilir
Tanı süresi kısalabilir
Tedavi planları daha hızlı ve daha kişiselleştirilmiş hazırlanabilir
Uzun dönem takip daha hassas hale gelebilir
Bu gelişme, yapay zekânın yalnızca teknoloji ve finans alanında değil, sağlıkta da gerçek ve ölçülebilir sonuçlar üretmeye başladığını gösteriyor.
