“Ezanın Telif Hakkı Alındı” İddiası Viral Oldu:
Sosyal medyada son günlerde hızla yayılan “ezanın telif hakkı alındı” iddiası, çok sayıda kullanıcıyı yanıltarak kısa sürede viral hale geldi. Paylaşımlarda, bir içerik üreticisinin videoda duyulan ezan sesi nedeniyle telif uyarısı aldığı ve telif sahibinin adının da “Allah” olarak göründüğü iddia ediliyor. Bu iddia hem komik hem de merak uyandırıcı olduğu için geniş bir kitle tarafından gerçek sanıldı.
Ancak hukuksal açıdan böyle bir telif işlemi mümkün değildir.
Ezanın Telifi Alınabilir mi ?
Türkiye’de fikrî mülkiyet haklarını düzenleyen 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK), bir içeriğin telif hakkı ile korunması için “kişisel yaratıcılık ürünü, orijinal ve eser niteliğinde” olması şartını açıkça belirtir.
Ezan, dini bir çağrı olarak anonimdir, herhangi bir kişi tarafından oluşturulmuş bir “eser” niteliği taşımaz.
Dinî metinler, dualar, ibadet çağrıları gibi topluma mal olmuş unsurlar FSEK kapsamında telif korumasına tabi değildir.
Bu nedenle bir kişinin “Ezanın telifini aldım” demesi hukuken geçerli değildir; böyle bir işlem resmen yapılamaz.
Hukuki kaynaklarda da bu konu nettir:
Anonim nitelikteki dini metinler telif hakkı kapsamına girmez.
Kimse toplumsal veya dini bir değeri mülkiyetine geçiremez.
Dolayısıyla ezanın kendisi üzerinde hiçbir kişi ya da kurum hak iddia edemez, telif başvurusu yapamaz, telif takibi gerçekleştiremez.
Peki Sosyal Medyadaki “Telif Uyarısı” Neden Çıkmış Olabilir?
Bu iddianın ortaya çıkmasının temel nedeni, sosyal medya platformlarının otomatik içerik tanıma sistemlerinde yaşanan bir karışıklık olabilir.
Bir kullanıcı, herhangi bir ezan kaydını kendi videosu olarak platforma yüklemiş olabilir.
Kullanıcı adı “Allah” olduğu için sistemde bu ad görünüyor olabilir.
Otomatik eşleşme sistemi, başka videolardaki ezan sesini bu kayda benzeterek yanlış telif eşleşmesi yapmış olabilir.
Bu durum, ezanın telifli olduğu anlamına gelmez.
Bu sadece “kayıt ses” üzerinden çalışan otomatik sistemlerin zaman zaman yaptığı bilinen teknik bir hatadır.
Hukuken geçerli olan tek telif, bir kişinin özel performansına ait kayıt olabilir.
Ama bu telif, ezanın kendisine değil, sadece kayıt sahibinin sesine aittir.
İddia Yanlış, Hukuken Geçersiz ve Teknik Bir Yanlış Anlamadan İbaret
Ezan telif konusu olamaz
Kimse ezanı sahiplenemez, telif alamaz
“Allah telif attı” bildirimi gerçek değil, tamamen sistem hatası/yanlış eşleşme
FSEK’e göre dini çağrılar eser sayılmaz ve koruma kapsamına girmez
Sosyal medyada hızla yayılan bu iddianın hukuki bir dayanığı bulunmamaktadır. Viral olmasının nedeni, kullanıcı adlarının ve otomatik telif sistemlerinin yanlış anlaşılması veya tamamen uydurma olabilir
