Yapay zekâ destekli insansı robotlar artık bilim kurgu sahnesinden çıkıp bilanço tablolarına girdi.
Eski Citi inovasyon lideri Rob Garlick’in CNBC’ye yaptığı açıklamalar, iş dünyasında yeni bir tartışmayı alevlendirdi: “Bugün ticari olarak bir insansı robot satın alabilirsiniz ve insan emeğine kıyasla geri ödeme süresi 10 haftadan az olabilir.”
Bu iddia, Aralık 2024 tarihli Citi GPS raporu “Yapay Zeka Robotlarının Yükselişi”ne dayanıyor. Peki gerçekten robot ekonomisi bu kadar hızlı mı dönüşüyor? Dijipedya olarak rakamları ve senaryoları mercek altına alıyoruz.
Değiştirmenin Ekonomisi: Robot vs İnsan
Citi’nin modellemesi farklı ücret seviyelerine göre geri ödeme süresini hesaplıyor:
ABD federal asgari ücret: 7,25 dolar/saat
Kaliforniya asgari ücret: 16 dolar/saat
Ortalama fabrika işçisi: 28 dolar/saat
Ortalama hemşire: 41 dolar/saat
Tesla’nın Optimus için hedeflediği 25.000 dolarlık fiyat üzerinden yapılan analizde:
En düşük ücret senaryosunda geri ödeme: 36 hafta
Ücret seviyesi yükseldikçe geri ödeme süresi dramatik şekilde kısalıyor
Garlick’in televizyon programındaki “10 haftadan kısa” vurgusu, özellikle yüksek ücretli sektörlerde robotun çok daha hızlı maliyetini çıkardığı varsayımına dayanıyor.
Kritik Nokta
Robotlar:
Mola vermez
Sosyal hak talep etmez
Fazla mesai ücreti istemez
İşten ayrılmaz
Citi analizine göre bir insansı robot yaklaşık 3,3 insan işine eşdeğer üretkenlik etkisi yaratabilir. Bu, birebir ikame değil; verimlilik çarpanı etkisi.
2035 ve 2050 Senaryosu: Milyarlarca Robot
Citi GPS projeksiyonları oldukça iddialı:
2035: 1,3 milyar insansı robot
2050: 4 milyarın üzerinde küresel stok
Benzer projeksiyonlar finans devlerinden de geliyor:
Goldman Sachs: 2030’ların başında/y ortasında yılda 1 milyon sevkiyat
Morgan Stanley: Yüzyıl ortasında 1 milyardan fazla aktif robot
Bu tahminler, yapay zekâ donanım maliyetlerindeki düşüş ve küresel iş gücü kıtlığı argümanına dayanıyor.
Gerçek Dünya Ne Diyor?
Teorik model başka, saha uygulaması başka.
Agility Robotics, GXO Logistics deposunda Digit robotunu kullanıyor. Şirket:
Saatlik 30 dolar işçilik maliyeti varsayımıyla
2 yıldan kısa geri ödeme süresi hedefliyor
Bu, 10 haftalık manşet tahminine kıyasla oldukça muhafazakâr.
Analistlerin uyarıları net:
Entegrasyon maliyetleri
Yazılım uyarlamaları
Arıza süresi
Görev kapsamının sınırlılığı
Bu faktörler hesaba katıldığında geri ödeme süresi çoğu senaryoda 18–24 ay aralığında gerçekleşiyor.
Garlick’in kendisi de raporda “ikame oranı belirsiz” ifadesini kullanıyor.
Asıl Soru: İş Gücü Mü Dönüşüyor, Yoksa İş Tanımı Mı?
Robotların çalışan nüfusu “aşacağı” fikri sansasyonel görünebilir. Ancak kritik mesele şu:
Bu makineler tamamen insanın yerini mi alacak?
Yoksa insan + robot hibrit iş modelleri mi ortaya çıkacak?
Finansal olarak bakarsak:
Robot = sabit varlık yatırımı
İnsan = operasyonel gider
Yüksek enflasyonlu, ücret baskılı ekonomilerde şirketlerin sermaye harcamasına yönelmesi şaşırtıcı değil.
Dijipedya Yorumu
İnsansı robotlar artık bir “gelecek vizyonu” değil; bir yatırım kalemi.
Ancak 10 haftalık geri ödeme süresi, her sektör ve her ülke için geçerli evrensel bir gerçek değil. Modelleme ile saha performansı arasında hâlâ ciddi fark var.
Önümüzdeki 5–10 yıl belirleyici olacak:
Robotlar gerçekten kitlesel üretime geçecek mi?
Donanım fiyatları düşecek mi?
Regülasyonlar bu hızda ilerlemeye izin verecek mi?
Tek şey net: Yapay zekâ ekonomisi artık yazılım sınırını aştı. Fiziksel dünyaya iniyor.
Ve bu, 21. yüzyılın en büyük üretim devrimi olabilir.
