Meta’nın Ray-Ban Gözlükleri Mahremiyet Skandalına Yol Açtı: Kullanıcıların Özel Görüntüleri Kenya’da İzlendi
İsveç gazetelerinin yürüttüğü soruşturma, Meta’nın yapay zeka destekli akıllı gözlüklerinden elde edilen hassas kullanıcı görüntülerinin, binlerce kilometre uzaktaki yüklenici çalışanlar tarafından incelendiğini ortaya koydu. Konu, Avrupa’da büyük bir gizlilik krizine dönüştü.
Soruşturma Nasıl Başladı?
İsveç gazeteleri Svenska Dagbladet ve Göteborgs-Posten’ın yürüttüğü ortak soruşturma 27 Şubat’ta kamuoyuyla paylaşıldı.  Araştırmacı gazeteciler, Meta’nın yapay zeka özellikli Ray-Ban akıllı gözlüklerinden elde edilen görüntülerin nasıl işlendiğini mercek altına aldı.
Soruşturmaya göre Meta, Nairobi merkezli dış kaynak firması Sama aracılığıyla istihdam ettiği veri etiketleme uzmanlarına, kullanıcıların gözlükleriyle kaydettiği görüntüleri yapay zeka sistemlerini eğitmek amacıyla incelettiriyor. 
Gözlükler Ne Kaydediyor?
Araştırmacı gazetecilere konuşan bir Sama çalışanı şunları söyledi: “Bazı videolarda birinin tuvalete gittiğini ya da soyunduğunu görebiliyorsunuz. Sanmıyorum ki bunun farkındalar, çünkü farkında olsalardı kaydetmezlerdi.” 
Bir diğer veri etiketleyici ise şu ifadeyi kullandı: “Bir adamın gözlükleri komodinin üzerine bırakıp odadan çıktığını gösteren bir video izledim. Kısa süre sonra karısı içeri girdi ve soyundu.” 
Diğer görüntüler arasında kişilerin banka kartları, kullanıcıların pornografi izlemesi ve hatta cinsel içerikli videolar yer aldığı aktarıldı. 
Anonimleştirme Araçları Yetersiz
Eski Meta çalışanları, etiketleme verilerinde görünen yüzlerin otomatik olarak bulanıklaştırıldığını söylese de Kenya’daki çalışanlar anonimleştirme araçlarının her zaman doğru çalışmadığını öne sürdü. Eski bir Meta çalışanı, “Algoritmalar bazen hata yapıyor. Özellikle zorlu aydınlatma koşullarında bazı yüzler ve vücutlar görünür hale geliyor” dedi. 
Kullanıcılar Habersiz mi?
Meta, 2025 yılında yaklaşık 7 milyon çift gözlük sattı; bu rakam önceki yılın çok üzerinde. Yapay zeka özelliğini etkinleştiren kullanıcılar, ses ve görüntü verilerinin Meta’nın sunucularında işlenmesine onay vermek zorunda kalıyor. Bu insan tarafından inceleme yapılabileceğine dair ayrıntı ise kullanım koşullarının derinlerine gömülü halde bulunuyor. 
Bir veri koruma avukatı, bu durum için “açık bir şeffaflık sorunu” ifadesini kullandı ve GDPR kurallarının, verilerin eğitimde kullanılması halinde açık rıza gerektirdiğini savundu. 
Düzenleyici Kurumlar Devreye Girdi
Birleşik Krallık: İngiltere Bilgi Komiseri Ofisi (ICO), Meta ile iletişime geçerek soruşturma başlattı.
Avrupa Birliği: Dört farklı siyasi gruptan 17 Avrupa Parlamentosu üyesi, Meta’nın uygulamalarının GDPR’a uyup uymadığını sorgulamak üzere Avrupa Komisyonu’na resmi soru önergesi verdi. İsveç Sivil İşler Bakanı Erik Slottner ise Meta’dan yanıt isteyerek konum verileri ile özel görüntülerin bir araya gelmesinin ciddi güvenlik riskleri doğurabileceği uyarısında bulundu. 
İrlanda: AB’de Meta’nın GDPR denetiminden sorumlu kurum olan İrlanda Veri Koruma Komisyonu da soruşturmaya dahil edildi. 
GDPR’a Aykırılık İddiaları
GDPR kapsamında, AB kullanıcı verilerini Komisyon tarafından “yeterli” statüsü tanınmamış ülkelere — Kenya bunlar arasında yer alıyor — aktaran şirketlerin ek sözleşme güvenceleri uygulaması zorunlu. 
Meta Ne Dedi?
Meta, İsveç medyasının spesifik sorularını yanıtsız bıraktı. Şirket bir sözcüsü aracılığıyla yalnızca şu açıklamayı yaptı: “İnsanlar Meta Yapay Zekası ile içerik paylaştığında, diğer şirketler gibi biz de zaman zaman yüklenicilerden bu verileri incelemelerini istiyoruz; bu durum gizlilik politikamızda belirtiliyor.” 
İşçi Koşulları da Gündemde
Veri etiketleyiciler bu tür videoları incelemekten rahatsızlık duyduklarını, ancak geçimlerini sağlamak için işe devam etmek zorunda kaldıklarını belirtti. “Birinin özel hayatına baktığınızı anlıyorsunuz ama aynı zamanda işi yapmanız bekleniyor. Sorgulamaya başlarsanız, kapının önüne konulursunuz” dediler. 
Sama, daha önce Facebook için grafik içerik moderasyonu yapan bir çalışanın travma nedeniyle PTSD geliştirdiğini öne sürdüğü davada da gündeme gelmişti. Bu dava Kenya’da hâlâ sürüyor. 
Skandal, akıllı giyilebilir teknolojilerdeki veri toplama pratiklerini ve AI eğitimi için kurulan insan denetimi altyapısının etik boyutunu yeniden tartışmaya açtı. Düzenleyiciler baskıyı artırdıkça, Meta’nın milyonlarca kullanıcıya yönelik veri işleme politikalarının ciddi bir sınava gireceği öngörülüyor.
Kaynaklar:
Svenska Dagbladet / Göteborgs-Posten — Meta Ray-Ban gözlükleri soruşturması
BBC News — ICO Meta ile iletişime geçti
The Decoder — Sama yüklenicileri ve veri etiketleme süreci
Weetracker — Avrupa Parlamentosu ve İsveç hükümeti açıklamaları
İrlanda Veri Koruma Komisyonu (DPC) — GDPR soruşturması
