Taksitle Al” Tuzağı: Küçük Ödeme, Büyük Esaret!
Bir ürün görüyorsun…
Fiyatı pahalı. “Şimdi almayayım” diyorsun.
Sonra ekrana sihirli cümle düşüyor:
“Taksitle Al – Sadece 299 TL’den başlayan ödemelerle!”
Ve beynin şunu diyor:
“299 zaten bir şey değil.”
Ama işin gerçeği şu:
O “299” bir şey değil… ta ki 12 tane 299 birikene kadar.
Hoş geldin: BNPL (Buy Now Pay Later) yani Şimdi Al Sonra Öde psikolojisi.
BNPL Nedir? (Kısa ve Net)
BNPL sistemleri, kredi kartı gibi çalışır ama daha “masum” görünür:
Ürünü hemen alırsın
Ödemeyi parça parça yaparsın
“Faiz yok” algısı yaratır
Ama bazen gecikme ücreti, komisyon, limit baskısı devreye girer
En tehlikeli kısmı da şu:
İnsanlara borç gibi değil, indirim gibi hissettirir.
BNPL’nin Asıl Tuzağı: Psikoloji
Bu sistemin olayı finans değil sadece…
tamamen beynin karar mekanizması.
1) “Acı Azalıyor” Etkisi
Normalde bir ürüne 6.000 TL verince içimiz yanar.
Ama “6 x 1.000 TL” olunca beyin:
“Hımm okey.” der.
2) “Şimdi Mutluluk, Sonra Bedel” Sistemi
Ürünün mutluluğu hemen geliyor.
Ödeme acısı sonra geliyor.
Ve insan beyni “sonra”yı ciddiye almaz.
3) Küçük Ödemeler Görünmezleşiyor
3 farklı yerden taksit yaptın diyelim:
Ayakkabı 499 TL
Kulaklık 379 TL
Ceket 699 TL
Market 450 TL
Bir anda aylık “minik minik” ödeme:
2.027 TL olmuş bile.
Ve sen daha hiçbir şeyi “pahalı” sanmadın…
“Taksit Taksit Fakirleşme” Neden Bu Kadar Hızlı?
Çünkü BNPL şu üç şeyi aynı anda yapıyor:
Harcamayı kolaylaştırıyor
Bütçeyi bulanıklaştırıyor
Borcu normalleştiriyor
Yani eskiden “Param yok almayayım” dediğin şeye, artık:
“Param yok ama taksiti var” diyorsun.
Bu da finansal olarak şu demek:
Gelir değil, taksit planı yönetiyorsun.
BNPL ile Borç Döngüsüne Girmenin En Yaygın 7 İşareti
Eğer bunlardan 2-3 tanesi sende varsa dikkat:
“Bu ay çok taksidim var” cümlesi sıklaştıysa
Taksitleri görünce toplam fiyatı hesaplamıyorsan
Bir taksit bitmeden yenisi başlıyorsa
Maaş yatar yatmaz ödemeler gidiyorsa
Kredi kartı limiti “nefes alanı” gibi geliyorsa
“Sonra öderim” cümlesi alışkanlıksa
Ürün değil, taksit tutarı seçiyorsan
Bu Tuzaktan Nasıl Çıkılır? (Basit Finans Hack’leri)
Kimseye “harcama” demiyoruz canım, hayat bu
Ama kontrol sende olsun diye minik kurallar:
1) “Taksit Toplamı” Kuralı
Taksitle alacaksan şu soruyu sor:
“Bu ürün toplamda kaç TL?”
Taksit değil toplam fiyat karar versin.
2) Aynı Anda En Fazla 2 BNPL
başladığı an sistem çöker.
Çünkü artık bütçe değil “ödeme takvimi” yaşıyorsun.
3) Maaşın %10’u Sınırı
Toplam taksitlerin, maaşının %10’unu geçmesin.
(Geçiyorsa alarm çalıyor )
4) “24 Saat Bekleme”
Bir şeyi taksitle alacaksan:
1 gün bekle.
İstek geçiyorsa gerçekten ihtiyaç değildir.
Sonuç: BNPL = Modern Çağın Sessiz Borcu
BNPL kötü mü? Hayır.
Ama kontrol sende değilse…
kredi kartından bile daha sinsi olabiliyor.
Çünkü adı “borç” değil.
Adı “kolaylık.”
Ama sonuç:
taksit taksit fakirleşme dönemi.
Bugünün gerçeği şu:
Paran yoksa artık “alamıyorsun” değil… “taksitle alıyorsun.”
Ve işte tam burada tuzak başlıyor.
