ABD Ticaret Bakanlığı’na bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS), 16 Kasım 2026’da gelişmiş yapay zekâ çiplerine uzaktan erişimi kısıtlayan bir ara nihai kural yayımladı. Kural, Çin gibi ihracat kısıtlaması olan ülkelerdeki şirketlerin çipleri fiziksel olarak almadan, başka ülkelerdeki veri merkezlerinden kiralayarak kullanmasının önüne geçmeyi amaçlıyor. TechCrunch’ın aktardığına göre Malezya, Singapur, Endonezya, Tayland ve Brezilya için de yeni lisans şartı getirildi.
İçindekiler
Yeni kural neyi değiştiriyor?
Bugüne kadar ihracat kontrolleri çiplerin fiziksel sevkiyatına odaklanıyordu. Çinli şirketler ise kısıtlı çipleri Güneydoğu Asya gibi bölgelerdeki veri merkezlerinden bulut üzerinden kiralayarak bu boşluğu kullanabiliyordu. Yeni kuralla, D:5 grubundaki bir ülkeden şirketlere hesaplama gücü sağlayabilecek herhangi bir veri merkezine yapay zekâ çipi ve sunucu ihracı, yeniden ihracı veya transferi lisansa bağlandı.
D:5 grubunda Çin, Rusya, İran ve Kuzey Kore ile birlikte 18 ülke daha bulunuyor. Aracılar veya komisyoncular üzerinden dolaylı erişim de kapsama dahil. İhracatçılar ve veri merkezi işletmecileri, müşterilerinin ortaklık yapısını ve faaliyetlerini izleyerek bu ülkelerden biri tarafından kontrol edilmediklerini doğrulamak zorunda.

Hangi veri merkezleri kapsamda?
Kural, toplamda 12 milyon TPP (toplam işlem performansı) üzerinde hesaplama gücü sunabilen veri merkezlerini ve ağları kapsıyor. Bu, kabaca 750 adet Nvidia H100 veya H200 çipine denk geliyor. E-ticaret ve sosyal medyada kullanılan ticari öneri sistemleri kapsam dışında bırakıldı. Mevcut veri merkezi işletmecilerine, kural yürürlüğe girdikten sonra lisans almak için 90 gün süre tanınıyor.
Yeni lisans şartı getirilen beş ülke için Ticaret Bakanlığı “olağandan yüksek yönlendirme riski” ifadesini kullanıyor. Bu ülkelerde ABD merkezli şirketlere giden çipler lisans şartından muaf.
Biden döneminin kuralı ne oldu?
Yeni düzenleme, Biden yönetiminin Ocak 2025’te çıkardığı ve ülke bazında çip ihracat limitleri koyan Yapay Zekâ Yayılım Kuralı’nı (AI Diffusion Rule) yürürlükten kaldırıyor. Trump yönetimi bu çerçeveden vazgeçeceğini mayısta açıklamıştı. BIS’e göre kural Hazine Bakanlığı ve Ulusal Güvenlik Konseyi tarafından ve onların yönlendirmesiyle hazırlandı.
Nvidia skandalıyla bağlantısı ne?
Kural, Nvidia’nın kurucu ortağı Jensen Huang’ın istifasıyla sonuçlanan skandalın hemen ardından geldi. TechCrunch’a göre hükümet, Huang’ın ilişkisi olduğu iddia edilen kişiyle bağlantılı çip müşterisi Megaspeed’i özel bir kuruluş listesine almak istiyor. Yetkililer şirketin binlerce Nvidia çipi satın alıp Çinli işletmelere hesaplama gücü sağladığını düşünüyor. Huang’ın Nvidia’ya geri dönme isteği de gündemde. Nvidia’nın yeni kurala dair bir açıklaması haberde yer almıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Yeni kural Türkiye’yi etkiliyor mu?
Kuralda adı geçen yeni lisans ülkeleri Malezya, Singapur, Endonezya, Tayland ve Brezilya. Türkiye bu listede yok; ancak Türkiye’deki bir veri merkezi D:5 ülkelerindeki şirketlere hesaplama sağlarsa genel kural kapsamına girebilir.
TPP nedir?
Toplam işlem performansı. ABD ihracat kontrollerinde çiplerin hesaplama gücünü ölçmek için kullanılan bir değer.
Kural ne zaman yürürlüğe giriyor?
BIS açıklamasında kesin yürürlük tarihi verilmedi. Mevcut veri merkezlerine yürürlükten sonra lisans için 90 gün tanınıyor.
Hangi ülkeler D:5 grubunda?
Çin, Rusya, İran ve Kuzey Kore dahil toplam 22 ülke ABD’nin silah ambargosu uyguladığı D:5 grubunda yer alıyor.
Kaynaklar
- BIS Issues Rule Addressing Remote Access to American Super Intelligence Technology (Bureau of Industry and Security, 16 Kasım 2026)
- US tightens AI chip export controls to deter Chinese companies from accessing compute remotely (TechCrunch, 16 Kasım 2026)
Daha fazla güncel gelişme için Yapay Zeka Haberleri sayfasına göz atabilirsiniz.




