BM’de “Katil Robot” Yasağı Çıkmadı: ABD Karşı Çıktı, Karar 2028’e Kaldı

Radar ekranında insansız hava araçları illüstrasyonu

İnsan kontrolü olmadan hedef seçip saldırabilen tam otonom silahları yasaklayacak bir uluslararası anlaşma bu yıl da çıkmadı. Alman haber ajansı dpa’nın haberine göre BM Konvansiyonel Silahlar Sözleşmesi (CCW) kapsamında Cenevre’de toplanan 128 taraf devlet, 21 Kasım 2026 sabahı biten gece görüşmelerinde bağlayıcı bir yasak için müzakere yetkisi üzerinde anlaşamadı. Yaklaşık 100 ülke müzakere başlatılmasını isterken ABD buna karşı çıktı.

Cenevre’de ne oldu?

dpa’ya göre toplantı cumartesi sabahı gece boyu süren görüşmelerin ardından planlanandan erken kapandı. Konsensüsle çalışan CCW’de tek bir ülkenin itirazı bile karar çıkmasını engelleyebiliyor. ABD belirli bir müzakere yetkisine karşı çıktı. İsrail, Belarus ve İngiltere de müzakere başlatılmasına karşı tavır aldı.

Sonunda varılan uzlaşı oldukça sınırlı: hükümet uzmanları olası bir anlaşmanın unsurlarını tartışmaya devam edecek ve 2028’e kadar bağlayıcı bir antlaşma yoluna gidilip gidilmeyeceği konusunda öneri sunacak.

BM otonom silah görüşmeleri bilgi kartı
Cenevre CCW toplantısı. Görsel: Dijipedya

Sivil toplumdan sert tepki

Yıllardır yasak için kampanya yürüten Stop Killer Robots koalisyonu sonucu “hayal kırıklığı yaratan ve en düşük ortak payda” diye nitelendirdi. Kampanyacılar, görüşmelerin uzaması sırasında otonom sistemlerin sahada hızla yaygınlaştığını ve yasal çerçevenin teknolojinin gerisinde kaldığını savunuyor.

BM Cenevre ofisinin konuya ilişkin açıklama sayfası temel soruyu şöyle koyuyor: Makineler yaşam ve ölüm kararı vermeli mi? Sözleşme bu soruyu 2014’ten bu yana tartışıyor.

Neden önemli?

Otonom silah tartışması artık teorik değil. Yapay zekâ ajanlarının siber saldırılarda dakikalar içinde açık bulup istismar edebildiğini, Avrupa Komisyonu ve Cairn olaylarında gördük. Fiziksel dünyada da robot şirketlerinin askeri kullanıma açık olduğu tartışılıyor; Foundation’ın Phantom MKII robotu bunun son örneklerinden biriydi.

Bağlayıcı bir yasak olmadığı sürece her ülke otonom silah geliştirme ve kullanma kurallarını kendi belirlemeye devam edecek.

Sıkça Sorulan Sorular

Katil robot nedir?

İnsan onayı olmadan hedef seçip saldırabilen tam otonom silah sistemlerine verilen genel ad.

BM’de yasak neden çıkmadı?

CCW konsensüsle karar alıyor. ABD müzakere yetkisine karşı çıktı; İsrail, Belarus ve İngiltere de müzakereye karşı tavır aldı.

Bundan sonra ne olacak?

Hükümet uzmanları tartışmaya devam edecek ve 2028’e kadar bağlayıcı bir antlaşma için öneri sunacak.

Kaç ülke yasak müzakeresini destekledi?

dpa’ya göre yaklaşık 100 ülke bağlayıcı yasak için müzakere başlatılmasını destekledi.

Kaynaklar

  1. UN talks on autonomous killer robots fall short of legally binding ban (dpa / Yahoo News, 21 Kasım 2026)
  2. Should machines make decisions? (UN Geneva)

Daha fazla güncel gelişme için Yapay Zeka Haberleri sayfasına göz atabilirsiniz.

Yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.

Yukarı Kaydır