İnternette viral olan iddia gerçeği yansıtmıyor; ancak Altman’ın rakamları da tüm tabloyu göstermiyor. İşte veriler ve gerçekler.
Son günlerde sosyal medyada “ChatGPT’ye soru sormayın, her sorguda 64 litre su harcanıyor” şeklinde bir iddia hızla yayılmaya başladı. Buna ek olarak OpenAI CEO’su Sam Altman’ın “Yapay zeka veri merkezleri artık su kullanmıyor” dediğine dair paylaşımlar da dolaşıma girdi. Peki gerçek ne?
Kısa yanıt: Her iki uç da doğru değil. Ne “64 litre” rakamı doğrulanabilir bir veriye dayanıyor ne de Altman böyle bir açıklama yaptı. Ama bu, yapay zekanın çevresel etkisinin önemsiz olduğu anlamına gelmiyor.
Sam Altman Gerçekte Ne Dedi?
Altman, 2025 yılında yayımladığı “The Gentle Singularity” başlıklı blog yazısında yapay zekanın kaynak tüketimine ilişkin somut rakamlar paylaştı. Ancak “su kullanılmıyor” gibi bir ifade kullanmadı.
“Tek bir ChatGPT sorgusunun yaklaşık 0,32 mililitre su tükettiğini ve 0,34 watt-saat enerji harcadığını tahmin ediyoruz.”
Bu rakam; bir çay kaşığının yaklaşık 15’te birine, ya da tek bir LED ampulün birkaç dakika çalışmasına eşdeğer bir enerji miktarına karşılık geliyor.
“64 Litre” İddiası Nereden Çıktı?
İnternette dolaşan bu rakamın doğrulanmış, akademik ya da kurumsal bir kaynağa dayandığına dair somut bir kanıt bulunmuyor. Büyük olasılıkla farklı bağlamlardaki verilerin yanlış yorumlanması veya abartılmasıyla oluştu.
Bazı araştırmalar, GPT-4 ile gerçekleştirilen 100 kelimelik bir e-posta üretiminin yaklaşık 500 ml (bir pet şişe) suya denk gelebileceğini öne sürüyor. Bu, tek bir sorgu değil, uzun bir konuşma için geçerli. “64 litre” rakamı bu verileri bile çok aşıyor.
Peki Sorun Gerçekten Yok mu?
Her sorgunun küçük bir su miktarı tüketmesi, toplamın da küçük olduğu anlamına gelmiyor. Milyarlarca günlük sorgu söz konusu olduğunda tablo oldukça farklı görünüyor:
765 Milyar Litre
Yıllık yapay zeka su tüketimi (2025 tahmini)
0,32 ml
Altman’a göre tek sorgudaki su tüketimi
~500 ml
Araştırmalara göre uzun bir sohbetin tüketimi
Uzmanlar, veri merkezlerinin soğutma sistemlerinde kullandığı suyun yerel kaynaklar üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu vurguluyor. Özellikle kurak bölgelerde kurulan veri merkezleri, yerel su kaynaklarını önemli ölçüde etkiliyor.
Neden Bu Tür İddialar Yayılıyor?
Yapay zekanın çevresel ayak izi, hem meşru bir endişe kaynağı hem de çarpıtmaya açık bir alan. Teknoloji şirketleri genellikle “sorgu başına” rakamları öne çıkarırken eleştirmenler toplam etkileri vurguluyor. Her iki yaklaşım da kendi başına eksik kalıyor.
Viral paylaşımların büyük çoğunluğu bağlamından kopuk veriler içeriyor. Bu nedenle kaynak doğrulaması yapmadan paylaşmaktan kaçınmak gerekiyor.
SONUÇ
Sam Altman “yapay zeka su kullanmıyor” demedi; aksine her sorgu için oldukça küçük görünen bir rakam paylaştı. “Soru başına 64 litre” iddiası ise kaynaksız ve abartılmış. Ancak bu tartışmanın ardında gerçek bir sorun var: Yapay zekanın küresel ölçekteki su ve enerji tüketimi, milyarlarca sorgunun birikmesiyle önemli bir çevresel etki yaratıyor. Meseleyi ne küçümsemek ne de abartmak doğru; verilerle değerlendirmek şart.
