Google DeepMind, DNA’daki değişikliklerin hücreleri nasıl etkilediğini tahmin eden AlphaGenome modelinin ikinci sürümünü 11 Kasım 2026’da tanıttı. AlphaGenome 2, ilk sürümden farklı olarak bir varyantın etkisini tek tek hücre tiplerine ve hücre durumlarına göre tahmin ediyor. Model ticari olmayan araştırmalar için AlphaGenome API üzerinden kullanıma açıldı.
İçindekiler
AlphaGenome 2 ne yapıyor?
Vücudumuzdaki hücrelerin neredeyse hepsi aynı DNA’yı taşıyor ama bir bağışıklık hücresiyle bir beyin hücresi bu DNA’yı çok farklı okuyor. Hastalıklarla ilişkili genetik varyantların çoğu da genlerin içinde değil, genleri açıp kapatan düzenleyici bölgelerde bulunuyor. AlphaGenome 2, bir milyon harflik DNA dizisini okuyup bu dizideki değişikliğin belirli bir hücre tipinde gen aktivitesini, kromatin erişilebilirliğini, histon değişikliklerini ve yeni eklenen DNA metilasyonunu nasıl etkileyeceğini tahmin ediyor (Google DeepMind).
İlk sürümden farkı ne?
İlk AlphaGenome, etkileri geniş dokular düzeyinde ve paralel olarak tahmin ediyordu. Yeni model “koşullu” çalışıyor: Araştırmacı bir doku, hücre tipi ya da hücre durumu seçiyor, model de tahmini o koşula göre yapıyor. Koşul, hazır bir katalogdan seçilebiliyor ya da araştırmacının kendi tek hücre verisi bir hücre kodlayıcı aracılığıyla modele verilebiliyor.
Model, insan ve fare örneklerinden toplanan 107 milyonu aşkın tek hücre profiliyle, 68 dokuyu kapsayan veriyle eğitildi. Bir ölçümden ölçülmemiş başka bir özelliği tahmin edebiliyor; örneğin tek hücre gen aktivitesi verisinden kromatin erişilebilirliğini çıkarabiliyor (teknik makale).

Test sonuçları
Aşağıdaki rakamlar DeepMind’ın kendi değerlendirmesi (Google DeepMind):
- 28 bağışıklık hücresi tipini içeren TenK10K veri setinde nedensel varyantların yüzde 30’unu buldu. İlk AlphaGenome’un tek hücre verisiyle ince ayar yapılmış sürümü ve diğer özel araçlar yüzde 16’da kaldı.
- Varyantın geni artırıp azalttığını doğru tahmin etme oranı yüzde 43 oldu, önceki en iyi sonuç yüzde 23’tü.
- Gen ifadesini değiştiren varyantları önceki en iyi modelin neredeyse iki katı oranında tespit etti.
- Eğitimde görmediği COVID-19 mRNA aşısı tek hücre verisinde aktif ve dinlenme halindeki T hücrelerini ayırt etti; ağır COVID ile ilişkili bir varyantın aktif hücrelerde gen aktivitesini daha çok bozduğunu gösterdi.
- Bağırsak makrofajlarında ETS2 genini güçlendiren ve iltihaplı bağırsak hastalığıyla ilişkilendirilen uzak bir düzenleyici varyantı yeniden tespit etti.
MarkTechPost‘un özetine göre model, yeni veri setleri için yeniden eğitilmeden, o verilerle doğrudan eğitilmiş modellerle aynı ya da daha iyi sonuç verebiliyor. Yapay zekânın sağlık alanındaki beklentilerini Anthropic CEO’sunun açıklamaları haberimizde ele almıştık.
Kimler, nasıl kullanabilir?
- Akademik ve ticari olmayan araştırma: AlphaGenome API üzerinden bugünden itibaren açık (Google DeepMind).
- Ticari araştırma: Özel önizleme aşamasında.
- Eğitim: Etkileşimli Colab rehberleri yayımlandı. Google Antigravity için “AlphaGenome 2 Skills” yakında geliyor.
- Topluluk çağrısı: Araştırmacılar 30 Kasım’a kadar kullanım senaryolarını gönderebiliyor; seçilen projelere ek kota ve kredi verilebilecek.
- Ortaklar: Human Cell Atlas, Wellcome Sanger Enstitüsü ve modeli kendi Mystra platformuna ekleyeceğini açıklayan Genomics Limited.
Açık ağırlık ya da lisans bilgisi açıklanmadı.
Sınırlar
DeepMind modelin yalnızca araştırma amaçlı olduğunu, klinik ya da tanı amaçlı kullanım için doğrulanmadığını ve onaylanmadığını vurguluyor. Tek hücre düzeyindeki avantajı da modelin eğitildiği ya da koşullandırılabildiği hücre tipleri ve durumlarla sınırlı. Yani AlphaGenome 2, bir hastanın genetik testini yorumlayan bir araç değil; araştırmacıların hangi varyantı laboratuvarda test edeceğini seçmesine yardım eden bir model.
Sıkça Sorulan Sorular
AlphaGenome 2 nedir?
Google DeepMind’ın DNA’daki değişikliklerin belirli hücre tiplerinde gen aktivitesini nasıl etkilediğini tahmin eden yapay zekâ modelidir. 11 Kasım 2026’da tanıtıldı.
AlphaGenome 2 ücretsiz mi?
Ticari olmayan araştırmalar için AlphaGenome API üzerinden kullanılabiliyor. Ticari araştırma kullanımı özel önizleme aşamasında.
İlk AlphaGenome’dan farkı ne?
İlk sürüm etkileri geniş dokular düzeyinde tahmin ediyordu. AlphaGenome 2 seçilen hücre tipine ya da hücre durumuna göre tahmin yapıyor ve DNA metilasyonunu da öngörüyor.
AlphaGenome 2 hastalık teşhisinde kullanılabilir mi?
Hayır. DeepMind modelin klinik ya da tanı amaçlı kullanım için doğrulanmadığını ve yalnızca araştırma amaçlı olduğunu belirtiyor.
Kaynaklar
- AlphaGenome 2: Deciphering how cells read DNA to better understand disease (Google DeepMind, 11 Kasım 2026)
- AlphaGenome 2 teknik makalesi (Google DeepMind, Kasım 2026)
- Google DeepMind Releases AlphaGenome 2 for Cell-Type-Specific Variant Effects (MarkTechPost, 11 Kasım 2026)
Daha fazla güncel gelişme için Yapay Zeka Haberleri sayfamıza göz at.




