Hukuk yapay zeka araçları; içtihat aramayı, dilekçe taslağı hazırlamayı, sözleşme incelemeyi ve dava dosyalarını özetlemeyi hızlandırıyor. Türk hukukuna özel çalışanlar arasında hukuk bilgi sistemi Lexpera’nın yapay zeka asistanı LEXI, UYAP entegrasyonu ve UDF çıktısı sunan LexChat ve LawChat öne çıkıyor. ChatGPT ve Claude gibi genel asistanlar da metin işinde güçlü, ama Türk mevzuatı ve içtihadında kaynak göstermeden cevap verdiklerinde hata yapabiliyorlar. Aşağıda araçları, Ankara Barosu’nun avukatlara yönelik kullanım ilkelerini ve Türkiye ile Avrupa Birliği’nde yapay zeka hukukunun geldiği noktayı anlattık.
İçindekiler
Hukukta Yapay Zeka Ne İşe Yarıyor?
| İş | Yapay zeka ne yapıyor? | Dikkat |
|---|---|---|
| İçtihat araştırması | Doğal dille sorulan soruya uygun Yargıtay, Danıştay ve AYM kararlarını bulup özetliyor | Kararın gerçekten var olduğunu ve künyesini kontrol edin |
| Dilekçe ve sözleşme taslağı | İlk taslağı dakikalar içinde hazırlıyor; bazı araçlar UYAP için UDF çıktısı veriyor | Taslak, avukatın kontrolünden geçmeden kullanılmamalı |
| Belge ve sözleşme inceleme | Riskli maddeleri, eksik hükümleri ve süreleri işaretliyor | Müvekkil bilgisi anonimleştirilmeli |
| Dava dosyası özeti | Yüzlerce sayfalık dosyadan zaman çizelgesi ve özet çıkarıyor | Özetin atladığı ayrıntılar olabilir |
| Süre hesaplama | Hak düşürücü ve zamanaşımı sürelerini hesaplamaya yardım ediyor | Tatil ve adli tatil kurallarını ayrıca kontrol edin |
Türk Hukukuna Uygun Yapay Zeka Araçları
1Lexpera LEXI
Türkiye’nin yaygın hukuk bilgi sistemlerinden Lexpera’nın yapay zeka asistanı. Soruyu Lexpera’daki mevzuat ve içtihat içeriği üzerinde araştırıp sohbet şeklinde cevaplıyor. İçtihat aramasında çıkan sonuçları “analiz et” düğmesiyle toplu inceleyebiliyor, bir kanunu açtığınızda soruları yalnızca o kanunla sınırlandırabiliyorsunuz. Lexpera üyeliğiyle kullanılıyor.
2LexChat
Avukatlara yönelik, görevi plana bölüp araştırmayı kendisi yürüten ajan tabanlı bir platform. Şirketin açıkladığına göre 3 milyondan fazla analiz edilmiş karar ve 14 binden fazla mevzuat içeriğiyle çalışıyor; mevzuatı haftalık, kararları aylık güncelliyor. UYAP bağlantısı, toplu dava dosyası yükleme, sözleşme analizi ve UDF, DOCX, PDF çıktısı sunuyor. 7 günlük ücretsiz deneme var.
3LawChat
Dilekçe yazımı (DOCX ve UDF çıktısıyla), emsal karar araştırması, belge analizi ve UYAP entegrasyonu sunan bir hukuk asistanı. Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Rekabet Kurumu kararlarıyla çalıştığını belirtiyor; ücretsiz deneme sürümü ve mobil uygulamaları var.
Bu alanda yeni girişimler hızla çoğalıyor. Bir araç seçmeden önce hangi karar ve mevzuat veritabanını kullandığına, verilerinizi model eğitiminde kullanıp kullanmadığına ve kaynak gösterip göstermediğine bakın. Araçların “en iyi” ya da “bir numara” iddiaları pazarlama söylemi; kendi dosyalarınızla deneyerek karar verin.
Uluslararası tarafta OpenAI, Eylül 2026’da ABD’deki büyük hukuk bürolarına yönelik Astra for Law ürününü duyurdu; ayrıntılar Astra for Law haberimizde.
ChatGPT ve Claude Hukukta Kullanılır mı?
Genel yapay zeka asistanları metin düzenleme, bir kararı sade dille özetleme, karşı tarafın dilekçesindeki argümanları listeleme ve İngilizce sözleşme çevirisi gibi işlerde çok kullanışlı. Uzun belgeleri okuma ve analiz konusunda özellikle Claude güçlü; Claude yapay zeka rehberimizde ayrıntılarını bulabilirsiniz.
Sorun Türk hukukuna özgü bilgide başlıyor. Genel modeller güncel mevzuat değişikliklerini bilmeyebiliyor ve var olmayan bir Yargıtay kararını gerçekçi bir esas ve karar numarasıyla “uydurabiliyor”. Bu yüzden genel asistanları bilgi kaynağı olarak değil, elinizdeki doğrulanmış metin üzerinde çalışan bir yardımcı olarak kullanın.
Avukatlar İçin Yapay Zeka Kullanım Kuralları
Ankara Barosu Hukuk ve Bilişim Teknolojileri Merkezi (HUBİTEM), avukatların yapay zeka araçlarını kullanırken uyması gereken ilkeleri bir rehberde topladı. Öne çıkan ilkeler şunlar:
1Sır saklama
Bir aracı kullanmadan önce girdileri saklayıp saklamadığını, onlardan öğrenip öğrenmediğini ve verilerin kimlerin erişimine açık olduğunu öğrenin. Müvekkile ait kişisel bilgileri anonimleştirin, kimliği belli edecek hiçbir veriyi girmeyin.
2Doğrulama
Yapay zekanın çıktısını doğruluk ve hukuki uygunluk açısından kontrol edin. Yapay zeka ikna edici ama yanlış cevaplar üretebilir; önemli bilgileri güvenilir kaynaklarla teyit edin.
3Sorumluluk avukatta
Yapay zeka yardımıyla hazırlanan işin sorumluluğu tamamen avukata aittir; bu sorumluluk araca ya da üçüncü kişilere devredilemez. Yapay zeka hukuki hizmet veren bir özne olamaz.
4Müvekkili bilgilendirme
Müvekkile hangi yapay zeka araçlarının, nasıl kullanıldığını ve olası faydalarıyla risklerini anlatın; temsil süresince bilgilendirmeye devam edin.
5Fikri mülkiyet
Yapay zekanın ürettiği içeriğin başkasının fikri mülkiyet hakkını ihlal edip etmediğini ve aracın lisans koşullarını değerlendirin.
Uydurma İçtihat Riski: Mata v. Avianca Örneği
Hukukta yapay zeka kullanımının en bilinen uyarı örneği 2023’te ABD’de yaşandı. Mata v. Avianca davasında bir avukat, ChatGPT’nin ürettiği ve gerçekte var olmayan altı mahkeme kararını dilekçesine ekledi. Mahkeme durumu fark etti, avukatlar ve büroları para cezasına çarptırıldı. Sonrasında benzer vakalar birçok ülkede tekrarlandı.
Bu riskin Türkiye’deki karşılığı, yapay zekanın gerçekçi görünen ama var olmayan esas ve karar numaralarıyla Yargıtay kararı uydurması. Korunmanın yolu basit: Yapay zekanın gösterdiği her kararı UYAP, Yargıtay karar arama ya da bir hukuk bilgi sisteminde kendiniz açıp okumadan dilekçeye koymayın. Yapay zeka metinlerinin nasıl tespit edildiğini merak ediyorsanız yapay zeka tespit programları yazımıza bakabilirsiniz.
Yapay Zeka Hukuku: Türkiye ve Avrupa Birliği’nde Durum
Türkiye’de henüz yapay zekaya özel bir kanun yok. 24 Haziran 2024’te TBMM’ye sunulan sekiz maddelik Yapay Zeka Kanun Teklifi, yüksek riskli sistemler için kayıt ve uygunluk değerlendirmesi ile yasaklı kullanımlara yaptırım öngörüyor; Nisan 2026 itibarıyla komisyon aşamasındaydı. TBMM Yapay Zeka Araştırma Komisyonu ise 31 Mart 2026 tarihli raporunda yasaklayıcı değil, dengeleyici bir düzenleme yol haritası önerdi. Bugün için yapay zeka kullanımında en çok başvurulan çerçeve, kişisel verilerin korunmasına ilişkin KVKK hükümleri.
Avrupa Birliği’nin Yapay Zeka Yasası (AI Act) ise kademeli olarak yürürlüğe giriyor:
| Tarih | Ne başladı? |
|---|---|
| 1 Ağustos 2024 | Yasa yürürlüğe girdi |
| 2 Şubat 2025 | Yasaklı uygulamalar ve yapay zeka okuryazarlığı yükümlülükleri |
| 2 Ağustos 2025 | Yönetişim kuralları ve genel amaçlı yapay zeka modellerine ilişkin yükümlülükler |
| 2 Ağustos 2026 | Yasanın genel uygulama tarihi |
| 2 Ağustos 2027 | Düzenlenmiş ürünlere gömülü bazı yüksek riskli sistemler için geçiş süresinin sonu |
AB’ye ürün ya da hizmet sunan Türk şirketleri de bu yasanın kapsamına girebiliyor. Yasanın uygulama takviminde AB düzeyinde değişiklik tartışmaları sürdüğü için güncel durumu resmi kaynaklardan takip etmek gerekiyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Hukuk için en iyi yapay zeka hangisi?
Türk mevzuatı ve içtihadı üzerinde çalışacaksanız bu veritabanlarıyla beslenen Lexpera LEXI, LexChat veya LawChat gibi araçlar daha güvenilir. Metin düzenleme, çeviri ve uzun belge özetleme için ChatGPT ve Claude gibi genel asistanlar da işe yarıyor; ancak içtihat kaynağı olarak kullanılmamalı.
Yapay zeka ile dilekçe yazılır mı?
Taslak hazırlamak için evet; bazı araçlar UYAP’a uygun UDF formatında çıktı da veriyor. Ancak taslaktaki hukuki dayanakların, kararların ve sürelerin avukat tarafından kontrol edilmesi şart. Sorumluluk her zaman avukatta kalıyor.
Avukatlar yapay zeka kullanabilir mi?
Evet, ama sır saklama, doğrulama ve müvekkili bilgilendirme yükümlülüklerine uyarak. Ankara Barosu rehberi, müvekkil bilgilerinin anonimleştirilmesini ve yapay zeka çıktısının mutlaka kontrol edilmesini öneriyor.
Türkiye’de yapay zeka kanunu var mı?
Henüz yok. Haziran 2024’te TBMM’ye sunulan Yapay Zeka Kanun Teklifi Nisan 2026 itibarıyla komisyon aşamasındaydı. Yapay zeka uygulamalarında şimdilik KVKK başta olmak üzere mevcut genel düzenlemeler uygulanıyor.
Yapay zeka avukatların yerini alacak mı?
Araştırma ve taslak hazırlama gibi işleri hızlandırıyor, ama hukuki strateji, müvekkil ilişkisi, duruşma ve sorumluluk avukatta kalıyor. Mevcut düzenlemelerde yapay zeka hukuki hizmet veren bir özne olarak kabul edilmiyor.
Güncel yapay zeka haberlerini, yeni promptları ve pratik ipuçlarını kaçırma. Haber bültenimize ücretsiz abone ol, doğrudan mailine gelsin!
