Linux komutları, terminale yazılarak dosya yönetimi, yazılım kurulumu, sistem izleme ve ağ işlemleri yapmaya yarayan metin komutlarıdır. En temel olanlar klasör içeriğini listeleyen ls, klasör değiştiren cd, yönetici yetkisiyle komut çalıştıran sudo ve paket kuran apt install. Bu komutlar Ubuntu, Debian ve Kali Linux gibi dağıtımlarda aynı şekilde çalışır; Kali Linux’u güncellemek için de sudo apt update ve sudo apt full-upgrade -y komutları kullanılır.
Aşağıda Linux komutlarını kullanım amacına göre grupladık; Kali Linux’a özel komutları ve araç paketlerini ayrı bir bölümde anlattık. Kali’ye özel bilgiler Kali Linux’un resmi belgelerine dayanıyor.
İçindekiler
Terminal nasıl açılır?
Ubuntu ve Kali gibi masaüstü dağıtımlarda Ctrl + Alt + T kısayolu terminali açar. Uygulama menüsünde “Terminal” aratarak da açabilirsiniz. Windows kullanıyorsanız Linux komutlarını denemek için Microsoft’un WSL (Windows Subsystem for Linux) özelliğiyle Ubuntu veya Kali kurabilirsiniz.
Dosya ve klasör komutları
| Komut | Ne yapar? | Örnek |
|---|---|---|
pwd | Bulunduğunuz klasörün tam yolunu gösterir. | pwd |
ls | Klasör içeriğini listeler. -la gizli dosyalar ve izinlerle birlikte gösterir. | ls -la |
cd | Klasör değiştirir. cd .. üst klasöre, cd ~ ana klasöre gider. | cd Belgeler |
mkdir | Klasör oluşturur. | mkdir projeler |
touch | Boş dosya oluşturur. | touch not.txt |
cp | Dosya kopyalar. -r klasörleri de kopyalar. | cp not.txt yedek.txt |
mv | Dosyayı taşır veya yeniden adlandırır. | mv eski.txt yeni.txt |
rm | Dosya siler. -r klasörü içindekilerle siler. Geri dönüşüm kutusu yoktur. | rm not.txt |
cat | Dosya içeriğini ekrana yazar. | cat not.txt |
less | Uzun dosyaları sayfa sayfa okur; çıkmak için q. | less log.txt |
nano | Terminalde basit metin düzenleyici açar. | nano not.txt |
find | Dosya arar. | find ~ -name "*.pdf" |
grep | Dosya içinde metin arar. | grep "hata" log.txt |
chmod | Dosya izinlerini değiştirir. +x çalıştırılabilir yapar. | chmod +x betik.sh |
tar | Arşiv oluşturur veya açar. | tar -xzf dosya.tar.gz |
rm -rf komutu klasörleri onay sormadan ve geri getirilemeyecek şekilde siler. Özellikle sudo ile birlikte kullanırken hangi klasörde olduğunuzu pwd ile kontrol edin.
Paket yönetimi (apt) komutları
Debian tabanlı dağıtımlarda (Ubuntu, Linux Mint, Kali) yazılımlar apt ile kurulur:
sudo apt update: Paket listesini günceller. Kurulum ve güncellemeden önce çalıştırılır.sudo apt upgrade: Kurulu paketleri günceller.sudo apt install paketadi: Paket kurar. Örnek:sudo apt install vlc.sudo apt remove paketadi: Paketi kaldırır.apt search kelime: Paket arar.sudo apt autoremove: Artık gerekmeyen bağımlılıkları temizler.
Fedora’da dnf, Arch Linux’ta pacman aynı işi yapar.
Sistem bilgisi ve süreç komutları
uname -a: Çekirdek (kernel) sürümünü gösterir.cat /etc/os-release: Dağıtımın adını ve sürümünü gösterir.df -h: Disk kullanımını okunabilir biçimde gösterir.free -h: RAM kullanımını gösterir.topveyahtop: Çalışan süreçleri ve işlemci kullanımını canlı izler.ps aux: Tüm süreçleri listeler.kill PID: Belirtilen süreci sonlandırır;kill -9 PIDzorla kapatır.systemctl status servis: Bir servisin durumunu gösterir;start,stop,restartile yönetilir.sudo shutdown -h now/sudo reboot: Bilgisayarı kapatır / yeniden başlatır.
Ağ komutları
ip a: Ağ arayüzlerini ve IP adreslerini gösterir (eskiifconfig‘in yerini aldı).ping -c 4 google.com: Bağlantıyı 4 paketle test eder.curl -I https://site.com: Bir web sitesinin yanıt başlıklarını getirir.wget adres: İnternetten dosya indirir.ss -tuln: Açık portları ve dinleyen servisleri listeler.ssh kullanici@sunucu: Uzak sunucuya güvenli bağlantı kurar.
Kali Linux komutları
Kali Linux, Debian tabanlı ve siber güvenlik testleri için hazırlanmış bir dağıtım. Yukarıdaki tüm komutlar Kali’de de çalışır; Kali’ye özel bilmeniz gerekenler şunlar:
- Varsayılan kullanıcı: Kali belgelerine göre 2020.1 sürümünden beri Kali varsayılan olarak root olmayan bir kullanıcıyla çalışıyor. Canlı (live) imajlarda ve sanal makine imajlarında kullanıcı adı ve şifre
kali/kali; normal kurulumda kullanıcıyı kurulum sırasında siz oluşturuyorsunuz. Hazır imaj kullanıyorsanız ilk işpasswdkomutuyla şifreyi değiştirin. - Güncelleme: Kali’nin önerdiği komutlar
sudo apt updateve ardındansudo apt full-upgrade -y. Kali sürekli güncellenen (rolling) bir dağıtım olduğu için Kali, önemli bir çalışmanın ortasında güncelleme yapmamayı öneriyor. - Araç paketleri (metapaketler):
sudo apt install kali-linux-defaultvarsayılan araç setini,kali-linux-largedaha geniş seti,kali-linux-everythingtüm araçları kurar.kali-tools-web,kali-tools-wireless,kali-tools-forensicsgibi kategori paketleriyle yalnızca ihtiyacınız olanı kurabilirsiniz. - kali-tweaks: Terminale
kali-tweaksyazınca açılan menüden metapaketleri, kabuk ayarlarını ve depo seçeneklerini görsel olarak yönetebilirsiniz. - Araçların yardım sayfası: Herhangi bir aracın nasıl kullanıldığını
man araçadıveyaaraçadı --helpile öğrenebilirsiniz.
Kali’deki güvenlik araçlarını yalnızca size ait sistemlerde veya yazılı izin aldığınız testlerde kullanın. İzinsiz sistemlere yönelik tarama ve saldırı girişimleri Türkiye’de de suç kapsamında.
Linux komutlarını yapay zekayla öğrenmek
Bir komutun ne yaptığını anlamak için ChatGPT, Claude veya Gemini’ye komutu yapıştırıp açıklama isteyebilirsiniz. Yapay zekanın önerdiği komutları, özellikle rm, chmod -R veya sudo içerenleri, ne yaptığını anlamadan çalıştırmayın. Terminalde çalışan yapay zeka kodlama araçları için yapay zeka kodlama araçları, Linux’ta yerel yapay zeka modeli çalıştırmak için Ollama ve LM Studio rehberlerimize bakabilirsiniz. Windows’taki karşılıklar için CMD komutları yazımız var.
Sıkça Sorulan Sorular
En çok kullanılan Linux komutları hangileri?
ls, cd, pwd, cp, mv, rm, mkdir, cat, grep, sudo, apt ve top en sık kullanılan komutlar arasında.
Kali Linux nasıl güncellenir?
Terminalde sudo apt update ve ardından sudo apt full-upgrade -y komutlarını çalıştırın.
Kali Linux varsayılan şifresi nedir?
Canlı ve sanal makine imajlarında kullanıcı adı ve şifre kali / kali. Normal kurulumda şifreyi kurulum sırasında siz belirlersiniz.
Linux komutları Windows’ta çalışır mı?
Doğrudan CMD’de çalışmaz, ancak Windows’a WSL ile Ubuntu veya Kali kurarak Linux komutlarını kullanabilirsiniz. PowerShell’de ls ve cd gibi bazı komutların karşılıkları da bulunuyor.
Kaynaklar
- Kali Linux Docs, Default Credentials, erişim: 16 Ekim 2026.
- Kali Linux Docs, Updating Kali.
- Kali Linux Docs, Metapackages.
- Microsoft Learn, WSL kurulumu.
Güncel yapay zeka haberlerini, yeni promptları ve pratik ipuçlarını kaçırma. Haber bültenimize ücretsiz abone ol, doğrudan mailine gelsin!
Dijipedya’da İlgili İçerikler
Dijipedya sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
